Денеска и утре во Рио де Жанеиро се одржува 17 тиот Самит на БРИКС, со учество на претседатели и премиери од земји-членки и партнери. Домаќин е претседателот на Бразил, Лула да Силва, кој постави шест теми како приоритет: глобално здравство; трговија, инвестиции и финансирање; климатски промени; управување со вештачка интелигенција (ВИ); реформа на светскиот мирен систем и јакнење на институционалната структура на БРИКС.
Самитот се одржува во време кога глобалната сцена е преокупирана со конфликти (Украина, Блискиот Исток) и економска турбуленција, трговските американски мерки, па лидерите настојуваат да го задржат фокусот на практични, технички теми без геополитичка риторика .
Претседателите на Кина и Русија, нема да присуствуваат лично наместо нив, во Рио доаѓаат кинескиот премиер Ли Чанг и рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров, кој ќе ја предводи руската делегација .
Проширувањето како нова фаза во развојот на БРИКС со уште пет земји, Египет, Етиопија, Иран, Обединети Арапски Емирати, Индонезија и Виетнам, како и партнерскиот статус за Белорусија, Боливија, Куба, Казахстан, Малезија, Нигерија, Тајланд, Уганда и Узбекистан, го намалува неговиот фокус и го комплицира позиционирањето на блокот како значаен актер на светската сцена, сметаат дел од аналитичарите. Инаку, БРИКС „плус“ денес опфаќа околу 56 проценти од светската популација и речиси 44 проценти од глобалниот БДП .
Финансиските министри на петте основни членки во пресрет на самитот договорија единствен предлог за реформа на ММФ, предлог за прераспределба на квоти и гласачко влијание во корист на земји од глобалниот Југ, како и откажување од децентрализирано европско раководење во ММФ . Воедно, започна создавање гарантен фонд преку Новата развојна банка (NDB), кој ќе ги олесни инвестициите во инфраструктура и клима-проекти со користење сегашните ресурси на банката.
На самитот ќе се дискутира и за воведување поефикасен систем за плаќања во БРИКС, кој ќе ја поддржи трговијата и финансиските текови меѓу членките, како и напредок во процесот на „де-доларизација“ .
Во контекст на брзата еволуција во ВИ, лидерите ќе апелираат за етика и заштита на податоци, спречување на прекумерно собирање информации и фер надомест за креаторите на содржини за обука на вештачки системи .
Бразил, како земја претседавач, се обидува да избегне откриени конфронтации со Западните сили, особено Американскиот притисок од претседателот Трамп, кој се заканува со тарифни санкции. Поради тоа, агендата е внимателно балансирана и техничка, со цел да се избегнат остри соопштенија за чувствителни теми како војната во Украина, Израел–Газа и Иран .
Инаку, во април, министрите за надворешни работи не успеаја да постигнат заедничка декларација заради неусогласеност околу реформа на Советот за безбедност на ООН и позитивна застапеност на африканските членки, што ја покажува вистинската димензија на разликите меѓу демократски и авторитарни членки.
Сепак, пред Самитот вчера беше објавено соопштение дека е договорена заедничка декларација во Рио, со јасен фокус на палестинско-израелскиот конфликт, тензиите Израел–Иран и критика на протекционистичките политики на САД . Ова покажува дека, и покрај внатрешните расколи, БРИКС сепак може да излезе со иста порака, како глас на глобалниот Југ, барајќи праведна и инклузивна глобална сцена.
БРИКС сега ги обединува Индонезија, Иран, Египет, Етиопија и ОАЕ како нови членки, а соработува и со десетина стратешки партнери од различни делови на светот.
