Приходите од приватизација не се редовна ставка во Законот за буџет на Србија. Но, во секој случај приходите од продажбата на преостанатите државни претпријатија, кои сè уште се во процес, веројатно би можеле да се пресметаат како „приходи од продажба на нефинансиски средства“. По тој основ во буџетот годинава се очекува да се соберат седум милијарди динари.
На списокот на претпријатија за приватизација има вкупно 50 регистарски броеви. Во моментов се бара купувач за три – Југословенската речна шпедиција, НИП „Борба“ и Енерго-зелена.
Во статус на подготовка и анализа остануваат 47 компании. Сепак, повеќето не се ни блиску до јавна покана. И тоа од различни причини. Што се однесува до Министерството за економија, се чини дека годинава би можеле да почнат да бараат купувач во случајот со девет компании. Форбс Србија истражува дали меѓу нив има вредни залаци кои некако ги преживеале годините на продажба.
Прв круг во загуба
На чекор до огласот се „Прехрана“ од Сомбор, „Бачка и Шивац“, „Иван Милутиновиќ ПИМ“, „Ласта“, „Рибарско газдинство“, Телевизија Крагуевац, „Прогрес“, „Југоинспект“ и „ЈАТ-апартмани“ Копаоник.
Може да се продадат близу 67 отсто од акциите на „Прехрана“, која минатата година ја заврши со загуба од околу 72.000 евра. Беше понуден на клиентите во јуни оваа година без успех.
Речиси целиот капитал на „Бачка“ од Сивац е во Регистарот на акции и удели - 98,4 отсто, а тоа се должи на откажаната приватизација. Во 2010 година почнаа со реструктуирирање. Лани „заработија“ загуба од околу 1,5 милиони евра.
Сопственичката структура на PIM е доста измешана и комплицирана, најголемо учество има Република Србија - 59,12 отсто. Тие бараат купувач од 2010 година. Интересот последен пат беше испитан во 2020 година. Но се издвојуваат од другите, затоа што се единствени меѓу овие девет компании кои работеа со профит. Минатата година ја завршија со нешто повеќе од 204.000 евра добивка и околу 14 милиони евра деловни приходи.
Кога станува збор за „Ласта“, државата постојано изразуваше намера да ја продаде, но последен пат тоа всушност го направи во 2008 година. Конкурент во текот на минатата година ја купува оваа компанија на „лажичка“ преку колективна сметка. Околу 60 отсто од компанијата е во сопственост на државни институции, 19,8 отсто имаат мали акционери, а сметката за чување е зад 16,7 отсто. Овој превозник минатата година ја заврши со загуба од околу 4,8 милиони евра.
Регистарот на акции и удели контролира 71,5 отсто од „Рибарската фарма“, а Фондот на акционери уште пет отсто. Компанијата лани остварила загуба од околу 48.000 евра.
Градот Крагуевац е единствен сопственик на истоимената радио и телевизија, која лани забележала загуба од околу 11.000 евра.
Државата преку акционерскиот фонд, ПИО и Градот Белград држи околу 50 отсто од „Прогрес“, кој лани имаше загуба од околу еден милион евра.
Државата поседува околу 97 отсто од „Југоинспект“, компанија која повеќе од еден век се грижи за усогласеноста со квалитетот на производите на нашиот пазар. Минатата година оваа куќа имала повеќе од четири милиони евра деловни приходи и загуба од околу 200.000 евра. И таа беше понудена минатата година, но безуспешно.
Конечно, тука се и апартманите на ЈАТ, кои се 100 отсто во државна сопственост. Минатата година собрале повеќе од еден милион евра деловни приходи, но и загуба од околу 4.800 евра.
На списокот се и девет бањи кои некогаш, но сè уште не, би можеле да бараат приватен сопственик. Од продажбата, седум од нив делат спорови со фондот на ПИО, додека две ја завршиле постапката, но ПИО не ги регистрирал стекнатите права. Споровите кај повеќето од нив не се спроведуваат со години.
Во Здружението на бањи на Србија, на прашањето што се случува со приватизацијата на овие бањи, одговараат дека државата уште во 2007 година донела, според нив, спорна Уредба за вишокот капацитети во здравствените установи, која сѐ уште не е изменета.
„Од тој декрет, два институти се приватизирани, во Врање и во Црна Гора“, информираат од Здружението на бањи.
За останатите сѐ уште не е јасно што се планира и кога. Здружението не го промени својот став од 2008 година.
Тие сметаат дека оние што успешно работат, не треба да се приватизираат, туку само оние на кои им е тешко да работат.
Ги враќаат луѓето на работа
Според нив улогата на бањите е клучна во рехабилитацијата на српските граѓани.
„Рехабилитацијата во бањите чинеше до пред три години 1,75, па 1,6, а сега околу еден процент од вкупниот фонд за здравствено осигурување. Приказната дека рехабилитацијата во бањите е скапа не е точна. За толку мала сума пари, нашите институции месечно враќаат на работа од 8.000 до 10.000 луѓе“, забележуваат од Здружението.
Тие сметаат дека приватниот капитал е решението за бањите на кои не им оди, по примерот на бањите Куршумлијска и Атомска, кои сега се успешни.
Добар пример за Здружението на бањи е и Австрија. Инвеститорот зема се што не е медицински дел, а државата ја задржува здравствената улога. Така на граѓаните им се обезбедува опоравување, но и современо сместување и капацитети.
Отежнувачки околности
Од забелешките на Министерството за економија се гледа дека во моментов нема никаква врска со продажбата на „Јумко“, „Симпо“, „Трајал корпорејшн“, „Енергетика“, „Тигра“ и „ФАМ“, бидејќи е во тек однапред подготвен план за реорганизација. На „Просвета“ и „Омољица“ им пречат барањата за реституција, десет фирми се од територијата на Косово и Метохија, а во неколку сè уште живее општествениот капитал.
Убедливо најмногу работници има во Ресавица - 2.909. Нејзината судбина директно зависи од одлуката на Владата. Според податоците на Министерството за економија, во „Ласта“ работат 2.015 вработени, а во „Симпо“ 1.251.
Прашања за темпото на продажба, дали има заинтересирани купувачи, каков е планот за бањите, засега стојат неодговорени од Министерството за економија.
