На денешен ден, пред 69 години е роден Горан Стефановски (27 април 1952 година во Битола), каде неговите родители работеле во Народниот театар. Неговиот татко, Мирко, бил театарски режисер, а неговата мајка, Нада, глумица. Голем дел од детството на Горан го поминал во театрите. Негов помлад брат е Влатко Стефановски, е еден од најдобрите гитаристи во регионот. Вистинска светска класа.

Најголемиот придонес на европскиот театар

Во своите тинејџерски години низ влијанијата на „Битлси“ и „Ролингстонси“, Горан се запишува на студии по англиски јазик и литература на Универзитетот во Скопје.

Вљубен во театарот, ја поминал својата трета година студии на Факултетот за драмски уметности (ФДУ) во Белград. Дипломирал како најдобар студент на својата генерација во Скопје и се вработил во Одделението за драма на ТВ Скопје. Важеше за посебен познавач на англиската литература, со посебен фокус на Шекспир.

Во 1979 година ја напишал својата најпозната претстава „Диво месо“. Две години подоцна, „Лет во место“ ја имал својата прва изведба, претстава што се занимава со проблемот на македонското прашање во доцниот XIX век и идентитетот на нацијата.

Речиси секоја година во следните триесет и три години се претставувал со нов драмски текст („Дупло дно“, „Тетовирани души“, „Црна дупка“, „Хај-фај“, „Лонг-плеј“, „Чернодрински се враќа дома“, „Демонот од Дебармаало“...), од кои многубројни биле наградувани.

Во осумдесеттите, тој постојано ги туркал границите на југословенскиот театар, како во уметничка така и во политичка смисла. „Дупло дно“ (1983) била особено смела во предизвикот на државните цензори. Минатата недела, повторно била изведена во Белград, во Београдско драмско позориште.

Во 1988 година, „Црна дупка“ била првпат изведена на сцената. Со својата единствена структура и зачудувачка театралност, генерално се смета за најголемиот придонес на европскиот театар.

1985 година ја напиша „Бушава азбука“, детска ТВ-серија во која секоја епизода поучува за една од 31 буква од македонската азбука преку комбинација на анимација и скици.

Во 1987 година, Стефановски ја напишал првата верзија на сценариото за филмскиот режисер Столе Попов, која се занимава со последиците од катастрофалното Илинденско востание во 1903 година против османлиското владеење. Овој филм „До балчак“ не се снимал до 2014 година, откако биле направени две ревизии, а тоа било првото од шесте сценарија што Стефановски ги напишал.

Насекаде почитуван, и како писател, и како човек...

Синот на Стефановски, Игор, е роден во 1980 година, а неговата ќерка Јана е родена во 1986 година. Таа година, Горан го основал отсекот за драматургија на Факултетот за драмски уметности во Скопје, каде бил редовен професор до 1998 година.

Стефановски бил член на Македонскиот ПЕН центар и на Друштвото на писатели на Македонија од 1979 година, а во 2004 година станал член и на Македонската академија на науките и уметностите.

Високо ценет есеист, јавен интелектуалец и предавач, Стефановски објавил трудови на голем број конференции и одржал работилници низ цела Европа. Неговото последно јавно предавање било на Меѓународната федерација за театарски истражувања на Светски конгрес во Белград во јули 2018 година како пленарен предавач.

Неговото последно појавување во јавноста било да добие почесен докторат од Бугарската национална академија за театар и филмски уметности во Софија.

Горан Стефановски починал во 2018 година. Имал 66 години. Неговата силно оддекна во регионот и пошироко, заради неговата брилијантност како писател и професор, како и излевање восхит и љубов кон него, како кон човечко суштество со голема мудрост, скромност и љубезност.

Неговото тело било кремирано на 5 декември 2018 година во „Barham Crematorium“ во Кентербери, а во својот тестамент Стефановски изразил желба пепелта да биде растурена над Охридското Езеро.

Солзи немам да ве исплачам колку сте за тажење...

Драмите на Горан Стефановски имаат нешто заедничко: преку трагедијата на едно семејство, Стефановски ни ја предава историјата на македонскиот народ, со сите свои болки и рани, со социјалните неправди, политичките разијдувања, стремежот за подобро утре.

„Иднината никако да дојде, минатото никако да си отиде, а ние овде глумиме сегашност.“ – е една од неговите најцитирани мисли.

Еве уште неколку...

„Денес сè се купува и продава. Дури и она кое луѓето мислат нема цена. Тоа обично е и најевтино.“ (Диво Месо)

„Европа ве бара! Ѝ се прди на Европа за вас! Воздивнувате по Германија, а таткото што ги изгубил нозете да направи куќа е помија кој не знае два и два. И им пречи на Европјаните да прават кариера!

„Не знаете да се чувате… живеете на вересија… ќе загинете по некои дупки… ќе ве изедат пајажини… Името ќе ви се затре, коренот ќе ви се запусти, трага нема да остане од вас! Солзи немам да ве исплачам колку сте за тажење!“ (Диво Месо)

„Димитрија: Да знаев какви ќе излезете ќе ве издркав во чаша. Ебави младоста. Сè ќе запустите. Не признавате ни ѓавол ни бог. Немате ред ни во главите, ни во телата…“ (Диво Месо)

„Околу мене предавства и убиства, палежи, колежи и сиромаштија, мака и смрт, неправда и лудило и самоубиства. Јас мирно седам и молчам и пишувам конзервирани импресии.“ (Конзервирани импресии)

„Димитрија: Ќе има војна… Ќе има војна…..

Марија: Доста беше и ваков мир.“ – „Диво месо“