Монетарната политика на четири од петте балкански земји ја кројат и спроведуваат жени. Функцијата гувернер ја извршуваат жени, кај нас во Македонија, во Србија, Црна Гора и во Босна и Херцеговина.
Најдолг мандат има гувернерката на Народната банка на Србија, Јоргованка Табаковиќ, која оваа функција ја извршува од август 2012 година. Таа, неодамна за Бизнис.рс изјави дека жените го освојуваат централното банкарство, но и дека нивниот избор на една од најодговорните државни функции не е прашање на форма или родова еднаквост.
„Нема конечни победи во овој бизнис - има само секојдневна посветена работа“
„Нема конечни победи во овој бизнис - има само секојдневна посветена работа“, рече Табаковиќ во изјавата од август 2022 година, по повод нејзината десетгодишнина на чело на Народната банка на Србија. Во тој момент во Москва, Централната банка на Русија беше предводена од актуелната гувернерка Елвира Набјулина, три години претходно Кристин Лагард беше избрана за претседател на Европската централна банка, додека мандатот на Џенет Јелен, првата жена претседавач со американската ФЕД од 2014 година, заврши во 2018 година.
Денес, кога во регионот со централните банки раководат четири гувернерки, Табаковиќ слободно оценува дека жените го освојуваат централното банкарство и дека тоа е процес за којшто со сигурност може да зборува само од сопственото искуство, кое опфаќа повеќе од една деценија.
„И жените и мажите се толку моќни колку што се способни да ги решат најважните прашања без принуда и без принуда на другите. А моќта секогаш претставува можност да се прави и добро и зло. Тој избор мора да биде во корист на доброто и во корист на сите, не само на кратк рок, денес и сега, туку долгорочно. Тоа се постигнува со градење на систем кој бара целосна посветеност, свест за целиот систем, одмерена храброст и одговорност за одлуките кои секојдневно се носат, бидејќи во оваа работа нема конечни победи. Затоа промовирам и гласам за човек кој мисли со своја глава и работи за доброто на многумина“, нагласува Табаковиќ.
Кога станува збор за монетарната политика на Народната банка на Србија во 2024 година, таа во порака пред новогодишните празници рече дека стабилноста на домашната валута е „заштитен знак“ на НБС повеќе од една деценија.
„И во иднина сите наши напори ќе бидат насочени кон зачувување на стабилноста - да придонесеме за полесни деловни услови за економијата, уште поголем број работни места и подобар живот за сите наши граѓани со сите мерки во наша надлежност“, вети Табаковиќ.
Македонија преку реформи до поголема економска отпорност, советува гувернерката
Анита Ангеловска Бежоска ја презеде функцијата гувернер на Народната банка на Северна Македонија во мај 2018 година, а претходно помина 12 години во таа институција како вицегувернер и главен економист. Во 2023 година успеа да ја ограничи инфлацијата, која во октомври минатата година изнесуваше 19,8 отсто, а во ноември да ја намали на 3,1 отсто.
„Инфлациските очекувања за следната година се поповолни. Доколку нема поголеми надворешни и домашни шокови, инфлацијата и следната година ќе се намали и на среден рок би се вратила на историскиот просек на нашата економија од околу два отсто. Тоа одговара и на очекувањата на Европската централна банка за случувањата во еврозоната и ЕУ, како наши најголеми трговски партнери. Долгорочно треба да се спроведат реформи кои ќе ја зајакнат отпорноста на економијата на идни потенцијални шокови, со помош на структурни мерки кои ќе ја намалат ранливоста на економијата.
Во контекст на реформите коишто ќе ја зголемат отпорноста на нашата економија, не може да се изостават политиките за зелена транзиција. Таа не е само еколошки императив, туку и стратешки економски потег, којшто ќе ја поддржи еволуцијата на индустриите, отворањето работни места и меѓународната соработка за поодржлива и поотпорна глобална економија. Централните банки, вклучително и нашата, ја поддржуваат зелената транзиција пред сѐ преку поттикнување на зеленото финансирање. Зелената транзиција е нужен групен напор, за кој е потребна групна свест. Во време на Четвртата индустриска револуција, каде што развојот доаѓа од дигитализацијата, вештачката интелигенција и автоматизацијата, неопходен е напредок и во дигиталната трансформација на економијата, којашто ќе ја зголеми ефикасноста, продуктивноста, иновациите и конкурентноста. Финтек-секторот, како дел од дигиталната трансформација, игра клучна улога во револуцијата во финансиските услуги, овозможувајќи нивна поголема достапност, ефикасност и инклузивност, а воедно јакнејќи ја и заштитата на правата на корисниците“, рече гувернерката Ангеловска Бежоска во своето обраќање пред новогодишните празници.
Гувернерката Ирена Радовиќ вети „работа, работа и работа“
Гувернерката на црногорската централна банка, Ирена Радовиќ, ја презеде функцијата на 19 декември минатата година.
„Ветувам многу работа, законска работа и работа од јавен интерес. Централната банка е и регулатор и контролор и гарант на стабилноста на финансискиот систем од кој зависи развојот на нашата земја и стандардите на нашите граѓани. Ветувам еднаков и неселективен третман на сите учесници на пазарот.
„Приоритет е стабилен финансиски сектор, кој работи во согласност со најдобрите европски стандарди. Централната банка има клучна улога во ова и ќе го обезбеди тоа. Ќе бидеме сигурен партнер на Владата и на учесниците на пазарот, но и независен и строг контролор на сите кредитни институции“, изјави гувернерот Радовиќ по преземањето на функцијата.
Зачувување на валутен одбор - цел на првата жена на Централната банка на БиХ
Јасмина Селимовиќ на 3 јануари беше назначена на функцијата гувернер на Централната банка на Босна и Херцеговина (ЦББХ), што ја прави „најмлада“ по стаж меѓу нејзините колеги од регионот.
„Активностите на ЦББХ во наредниот период ќе бидат насочени пред се кон зачувување на валутниот борд, стабилноста на оваа институција и системот на работа. Начинот на работа, кој е дефиниран со Законот за Централната банка на БиХ, јасно ги пропишал параметрите на монетарната политика на БиХ и уредувањето на валутен одбор кој се уште останува на сила. Централната банка на Босна и Херцеговина мора да продолжи да ја одржува својата независност и професионална активност. Валутата на Босна и Херцеговина, конвертибилната марка, е стабилна и конвертибилна и тоа се предуслови за финансиската стабилност и економскиот просперитет на земјата“, порача Селимовиќ по нејзиното назначување, како што соопшти ЦББХ.
